پرسشهاى فلسفى ابوريحان از بوعلى ( 2 ) چهار سؤال و جوابى كه مطرح و بررسى شد جزء هجده سؤالى است كه قطعى است ميان ابوريحان و بوعلى مبادله شده است . قبلًا گفتيم كه بيشتر آن سؤالات ، طبيعى يا رياضى است و كمتر فلسفى است . اكنون به طرح يك سلسله سؤال و جواب‌هاى ديگر مىپردازيم كه گفته مىشود ميان آن دو شخصيت رد و بدل شده است . از آنها نيز ما هشت سؤال انتخاب مىكنيم كه به مسائل « عقل و معقول » مرتبط است : معنى عقل بالقوه چيست ؟ سؤال اول : « عقل بالقوه يعنى چه ؟ عقل بودن با بالقوه بودن سازگار نيست ، زيرا عقل بودن مساوى است با مجرد بودن ، و مجرد بودن مساوى است با بالفعل بودن . پس فرض عقل بالقوه مساوى است با فرض بالفعل‌بالقوه . اين مطلب ثابت است كه آن قوه و نيرويى كه در ما هست كه ادراك معقولات مىكند مجرد از ماده است و حكما گفته‌اند كه هر مجرد از ماده‌اى عقل بالفعل است . پس عقل بالقوه چه معنى دارد ؟ اگر گفته شود : عقل همواره بالفعل است و بالقوه بودن عقل به معنى مانع داشتن آن است يعنى اشتغال به بدن مانع و عايق عقل است . در جواب مىگوييم : بدن عايق و مانع عقل نيست بلكه براى آن نافع است و عقل از